Η γνωστική ή γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) είναι μια μορφή ψυχοθεραπείας στην οποία ο θεραπευτής και ο θεραπευόμενος συνεργάζονται ως ομάδα για τον εντοπισμό και την επίλυση προβλημάτων. Αποτελείται από μια σειρά πειραματικών ψυχολογικών μεθόδων με τη βοήθεια των οποίων μπορούν να μειωθούν ή να εξαλειφθούν αποκλίσεις της συμπεριφοράς (ή ψυχολογικά προβλήματα).

Η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία επικεντρώνεται στο παρόν. Έχει βραχεία διάρκεια καθώς επιδιώκει την όσο το δυνατόν συντομότερη αλλαγή της προβληματικής συμπεριφοράς. Ο θεραπευτής έχει ενεργητικό ρόλο στην θεραπευτική διαδικασία. Η συνεργασία μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου είναι σημαντική. Από κοινού τίθενται οι επιθυμητοί στόχοι, αποφασίζονται οι τεχνικές που θα εφαρμοστούν, καταστρώνεται το θεραπευτικό σχέδιο που θα βοηθήσει να ξεπεραστούν οι δυσκολίες του θεραπευόμενου και συμφωνείται ο τρόπος αξιολόγησης της πορείας της θεραπείας.

Η αποτελεσματικότητα της γνωστικό – συμπεριφορικής προσέγγισης έχει μελετηθεί και επιβεβαιωθεί μέσα από Πολυάριθμες έρευνες. Μπορεί να εφαρμοστεί μόνη της ή σε συνδυασμό με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, ανάλογα με τη σοβαρότητα ή τη φύση του προβλήματος του κάθε θεραπευόμενου. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στα ακόλουθα:

• Άγχος και επεισόδια πανικού
• Φοβίες (όπως αγοραφοβία ή κοινωνική φοβία)
• Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή
• Προβλήματα πρόσληψης τροφής (όπως Ψυχογενής Ανορεξία ή Βουλιμία)
• Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης
• Κατάθλιψη
• Σεξουαλικά προβλήματα – προβλήματα σχέσεων
• Προβλήματα σωματικής υγείας
• Προβλήματα συνηθειών (όπως τα τικς)
• Προβλήματα ελέγχου του θυμού
• Σχιζοφρένεια και άλλες ψυχώσεις
• Διπολική Διαταραχή
• Διαταραχή μετά από Ψυχοτραυματικό Στρες
• Διαταραχές του ύπνο